NOWOŚCI WYDAWNICZE Z UKRAINY

 

DZIEJE ukrainy

(publikacje dostępne w Bibliotece PWIN)

 

 

 

 

I.Czornowoł_Zarys z historii Hałyczyny.jpg

 

 

Ігор Чорновол

Нариси з історії Галичини [Ihor Czornowoł, Zarys z historii Galicji, Lwów 2017] 432 s.

 

 

Książka zawiera prace z dziejów Galicji, ze szczególnym uwypuklaniem historii poszczególnych regionów historycznych. Autor poczynając od dyskusji dotyczących kwestii zmiany etnonimu narodowego społeczności ruskiej z „Rusinów” na Ukraińców, pisze o sprawach politycznych m.in. o wypływie kijowskiego prof. Włodzimierza Antonowycza na ówczesne kręgi polityczne Austro-Węgier, a nawet na samego cesarza Franciszka Józefa I. Nie stroni także od tematyki XIX-wiecznego życia towarzyskiego i miejscowej obyczajowości. Znaleźć tam można np. informację, jak w pojedynku stoczonym w 1889 r. na lwowskiej Pohulance poseł ukraiński Teofil Okuniewski odciął ucho innemu z posłów Tomisławowi Rozwadowskiemu; jak książęta Sapiehowie marzyli o projektowanym przez kanclerza Ottona Bismarcka tronie kijowskim Królestwa Ruskiego; jak Jan Fedorowicz (gente Ruthenus natione Polonus) bohatersko bronił Warszawy w 1831 r., a potem pisał filozoficzne traktaty, zaś jego syn w Wiedniu wspólnie z Arturem Grottgerem zalecał się do miejscowych panien, a później nie żałował pieniędzy na rozwój ukraińskiego ruchu narodowego. W książce nie brak także informacji o innych galicyjskich osobistościach: o ojcu Walerianie Kalince, księciu Romanowi Czartoryskiemu, Iwanie France.

Ihor Czornowoł w swych rozważaniach nie stroni także od współczesności zamieszczając recenzje wydawanych współcześnie książek, ponadto pisząc m.in., jak pewien amerykański prof. filologii klasycznej Daniel Mendelsohn przyjechał do Bolechowa w nadziei na ustalenie, w jaki sposób w czasie Holocaustu zginęło 6 jego kuzynów, a potem wydał na ten temat w 2007 r. w Nowym Jorku znakomitą książkę historyczną. Inna zamieszczona w pracy recenzja dotyczy wydanej po polsku książki Aleksandry Matjuchiny opisującej z wielką swadą, niekiedy ocierając się o komizm, powojenne życie codzienne w radzieckim Lwowie.

         Książka Ihora Czornowiła ma więc znaczenie dla wszystkich którzy interesują się dziejami Galicji nie tylko w okresie galicyjskim, a także dla biografistów i historiografów tego regionu.

 

Książka dostępna w PWIN w cenie 35 zł.

 

 

 

02m.jpg

 

 

 

 

Тетяна Таїрова-Яковлева  Повсякдення, дозвілля і традиції козацької еліти Гетьманщини. [Tetiana Tajirowa-Jakowlewa, Codzienność, czas wolny i tradycje kozackiej elity Hetmańszczyzny, Kijów 2017] 184 s.

 

W książce na podstawie licznych źródeł opisano życie codzienne, wygląd zewnętrzny, stroje starszyzny kozackiej z okresu Hetmańszczyzny (XVII – początek XVIII w.). Przedstawiono także rolę kobiet tej epoki, które nie wstydziły się wtrącać w poważne sprawy polityczne, nierzadko kierując swoimi mężami i synami oraz demonstrując uparty charakter. Poszczególne rozdziały poświęcono kulturze, edukacji, czasowi wolnemu, charakterystycznym normom postępowania, oraz przybliżeniu cnót moralnych ukraińskiej elity, która chociaż zapożyczyła dużo ze Wschodu, a jeszcze więcej z Zachodu, jednak zachowywała własne zwyczaje i tradycje, stwarzając jednocześnie niepowtarzalne i zróżnicowane społeczeństwo.

 

 

 

pasternak.jpg

 

 

 

ТАРАС РОМАНЮК  Ярослав Пастернак [TARAS ROMANIUK, Jarosław Pasternak, Lwów 2018] 424 s.

 

 

Wśród wybitnych postaci na Ukrainie Jarosław Pasternak zajmuje ważne miejsce. Jego wkład w rozwój nauki archeologicznej mierzy się poprzez lata owocnej pracy, dziesiątki przeprowadzonych wypraw terenowych, znaczną ilość wydanych książek, artykułów i sprawozdań. Dla współczesnych badaczy spuścizna naukowca jest podstawą do dalszych studiów nad przeszłością Ukrainy.

Na przykładzie biografii Jarosława Pasternaka można śledzić skomplikowane losy ukraińskich intelektualistów pod koniec XIX wieku do pierwszej połowy XX wieku. Urodził się w Monarchii Austro-Węgierskiej, tytuł doktora archeologii otrzymał na Uniwersytecie Karola w Pradze (Czechy), pracował zawodowo w II Rzeczpospolitej, ostatnie lata życia spędził w Kanadzie tam też zmarł. Jarosław Pasternak przeżył ciekawe i długie życie, poznał smutek strat oraz radość osiągnięć, ale jego dorobek naukowy jeszcze nie został doceniony.

 

 

ihor.jpg

 

 

Ігор Чорновол,  Українська фракція Галицького крайового сейму. [IhorCzornowoł,  Ukraińska frakcja Galicyjskiego Sejmu Krajowego], Lwów 2018, s. 370.

 

 

W książce przedstawiono jedną z najbardziej jaskrawych stron ukraińskiego parlamentaryzmu, a mianowicie działalność „Ruskiego klubu” Galicyjskiego Sejmu, który był główną trybuną prezentacji nie tylko polskich, ale i ukraińskich interesównarodowych, rozpoczynając od 1861 r. aż do I wojny światowej. Zainteresowani znajdą w książceróżnorodneinformacje o Sejmie: statystykę, retropolitykę, biogramy 199 ukraińskich posłów (właśnie tylu deputowanych przedstawiało ukraiński naród w Sejmie), wyborcze technologie XIX w., sejmowe karykatury, żarty i poezję, a nawet pojedynki między deputowanymi.

 

 

szewcz.jpg

 

Слідчо-наглядові справи Тараса Шевченка. Корпус документів (1847-1859). [Śledczo-nadzorcze sprawy Tarasa Szewczenki. Zbiór dokumentów (1847-1859).] Kijów 2018, s. 880.

 

 

Spis treści

 

Поет і держава: спроба конфігурації ………..….………………………………IХ

Слідчо-наглядові справи у документальній та археографічній шевченкіані…..ХХХІХ

Археографічні засади підготовки видання ..…………………………………….СХIII

Скорочення та абревіатури ….……………………………………………………СХХV

Слідчо-наглядові справи 1847-1859 …..………………………………………………..1

Перелік документів …………………………………………………………………….3

I. Справа Третього відділення власної й. і. в. канцелярії „Про Украйно-слов'янське товариство”, частина 6: „Про художника Шевченка” (1847-1859; 1862) …39

II. Справа Інспекторського департаменту Військового міністерства за відношенням керуючого Імператорською головною квартирою про призначення на службу рядовим з правом вислуги художника Санкт-Петербурзької академії мистецтв Шевченка за обурливі вірші (1847; 1850; 1856) …………………………………..133

III. Справа штабу Окремого Оренбурзького корпусу про призначення на службу рядовим колишнього художника Санкт-Петербурзької академії мистецтв Тараса Шевченка із встановленням за ним якнайсуворішого нагляду; з листуванням щодо знайдених у нього листів, творів і малюнків, за що його переведено в роти батальйону № 1, розташовані в Новопетровському укріпленні (1847-1852) …….……………….175

IV. Справа Третього відділення власної й. і. в. канцелярії про рядового Шевченка, колезького секретаря Левицького і магістра Головка (1850-1852; 1855)         .267

V. Справа Комендантського управління Новопетровського укріплення про прибуття з Уральська рядового Оренбурзького лінійного № 1 батальйону Тараса Шевченка, відданого на військову службу „з політичних злочинців” (1850-1851) ..343

VI. Справа Комендантського управління Новопетровського укріплення про відправлення рядового Оренбурзького лінійного № 1 батальйону Тараса Шевченка до батальйонного штабу в м. Уральськ (1857) …………………………………………351

VII. Справа Канцелярії московського військового генерал-губернатора про рядового Оренбурзького батальйону Шевченка (1857-1858) ………………………..367

VIII. Справа Міністерства Імператорського двору про дозвіл звільненому з військової служби художникові Тарасу Шевченку проживати в Петербурзі для відвідування класів Академії за поданням президента Академії мистецтв (1857-1859) ……………………………………………………………………………………………..377

IX. Справа Канцелярії чернігівського губернатора за відношенням санкт-петербурзького обер-поліцмейстера про встановлення поліцейського нагляду за „призначеним в академіки” Тарасом Шевченком (1859) …………………………….395

X. Справа Канцелярії київського губернатора про встановлення суворого нагляду за прибуттям Тараса Шевченка, який навчається в Академії мистецтв та за успіхи в гравіюванні „призначений в академіки” (1859) …………………………….401

XI. Справа Канцелярії київського військового, подільського і волинського генерал-губернатора про встановлення таємного нагляду за академіком Тарасом Шевченком, який прибув у Київську губернію (1859) ……………………………….417

Додатки ………………………………………………………………………………….427

1. Документи родини лубенського протопопа Якова Оріховського та значкового товариша Лубенського полку Михайла Оріховського (1706-1771), зібрані Тарасом Шевченком під час археографічних експедицій ……………………………………...429

2. Зведений реєстр листів та інших матеріалів, вилучених під час обшуків у Тараса Шевченка у квітні 1847 та у квітні 1850 рр. (кореляційна таблиця, коментарі) ...441

3. Документи до історії архівної шевченкіани (1918-1958) (факсиміле) …….463

Довідковий апарат……………………………………………………………563

Коментарі   …………………………………………………………………….565

Анотований покажчик імен…………………………………………………625

Покажчик географічних назв……………………………………………………..659

Перелік архівних справ, рукописів та публікацій документів …………………….665

Перелік використаних архівних і музейних фондів та літератури ………………..671

Зведений хронологічний реєстр документів ………………………………..683