DZIEJE NAJNOWSZE

 

(publikacje dostępne w Bibliotece PWIN)

 

 

 

liwyckim.jpg

 

 

 

Андрій Лівицький, Листування (1919-1953 роки) [Andrij Liwycki, Korespondencja (w latach 1919-1953)] Kijów 2019, 688 s.

 

Monografia jest zborem listów Andrija Liwickiego z lat 1919-1953 – jego korespondencji ze znanymi postaciami ukraińskimi –Symonem Petlurą, Izaakiem Mazepą, Ołeksandrem Szulhynem, Iwanem Ohijenką, Iłarionem Kosenką, Mykołą Szumyckim i wieloma innymi. Listy te rzucają światło na różne aspekty budowy państwa, tworzenia i funkcjonowania Państwowego Centrum URL na uchodźstwie, sytuację ukraińskiej emigracji politycznej, relacje między jej nurtami, a także konfrontację ukraińskiej emigracji politycznej z radzieckimi organami bezpieczeństwa państwowego, życie osobiste Andrija Liwickiego i innych znanych ukraińskich działaczy. Osobny rozdział publikacji prezentuje kopie listów Andrija Liwickiego, które zostały przechwycone przez radziecki wywiad zagraniczny i niedawno zostały opublikowane przez Państwowe Archiwum Służby Wywiadu Zagranicznego Ukrainy. Zdecydowana większość listów zawartych w tej publikacji jest po raz pierwszy wprowadzana do obiegu naukowego i jest unikalnym źródłem historycznym do studiowania historii tworzenia państwa ukraińskiego i ruchu narodowowyzwoleńczego, przemian geopolitycznych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej.

 

Spis treści

 

 

wasil.jpg

 

 

Вялова Юлія,  Леон Василевський (1870-1936): постать політика у контексті польсько-українського діалогу. [Wjałowa Julia, LeonWasilewski (1870-1936): postać polityka w kontekście dialogu polsko-ukraińskiego], Kijów2019, 268 s.

 

 

Monografia jest pierwszym w ukraińskiej historiografii kompleksowym studium życia i działalności polskiego polityka, naukowca i publicysty Leona Wasilewskiego. Na podstawie szerokiego wachlarza źródeł historycznych i literatury naukowej pokazano główne etapy biografii i światopoglądu L. Wasilewskiego. Określono jego rolę i miejsce w procesie odbudowy niepodległości Polski, przedstawiono działalność na stanowisku Ministra Spraw Zagranicznych pierwszego rządu II Rzeczypospolitej oraz podczas podpisywania traktatu pokojowego w Rydze w 1921 r. Znaczną uwagę poświęcono analizie problematyki badanej przez L. Wasilewskiego, a także mało znanym stronom jego biografii, które pozwalają określić rolę polityka w próbach nawiązania dialogu polsko-ukraińskiego w okresie międzywojennym.

 

 

prace.jpg

 

 

Праце Українсько-Польської комісії дослідження взаємин 1917-1921 рр. Т. 1 [Prace Polsko-Ukraińskiej Komisji dla Badania Relacji Wzajemnych w latach 1917-1921. Т. 1, red. J.J. Bruski, W. Werstiuk] Kijów 2019,276 s.

 

 

ЗМІСТ

Вступне слово                                                                                          7

Владислав ВерстюкУкраїна: виклики 1918 року                                 11

Ян Яцек БруськийПорозуміння та союз з Польщею в оцінках українських політичних еліт (1918-1920 рр.)                                       23

JanPisulińskiPolitycznerelacjepolsko-ukraińskie 1917-1921 wbadaniachpolskichhistoryków                                                               49

Олег ПавлишинІнтернування цивільного населення Східної Галичинив період польсько-українського конфлікту1918-1919 рр          73

ВлодзімежМенджецький1918 w historii Polski і Ukrainy z perspektywy stulecia                                                                                                     158

Maciej KrotofilMilitarne aspekty stosunków polsko-ukraińskich z lat 1917-1921  w świetle historiografii polskiej                                                   169

Mariusz Korzeniowski „Sprawy Ukraińskie” na łamach „Dziennika Mińskiego”  w latach 1917-1918                                                              180

Максим ПотапенкоЗ архіву Генріка Яблонського. Свідчення учасників польського незалежницького руху про діяльність Міністерства польських справ Української Народної Республіки в 1917-1918 роках                                                                                      201

Stanisław StępieńOlga z Bilskich Petlura – w świetle nowych poszukiwań archiwalnych                                                                                            233

Ян Яцек Бруський, Маріуш Кожен ьовський, Оля ГнатюкРоман Кноль. Записки з приводу українського питання. 1(14) грудня 1917 р       256

 

ruben.jpg

Рубен Фан,  Історія Єврейської національної автономії в період Західно-Української Республіки [Ruben Fan, Historia żydowskiej autonomii narodowej w okresie Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej]. Tłumaczenie wydania z jidysz z 1933 roku. Lwów 2019, 272 s., il. 10.

 

 

Książka żydowskiego przedsiębiorcy, działacza społeczno-politycznego, pisarza i historyka Rubena Fana poświęcona jest sytuacji Żydów Galicji Wschodniej w epoce Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej (1918-1919). Autor na podstawie własnych spostrzeżeń i dokumentów, przedstawił starania żydowskiego aktywu politycznego i społecznego w kraju, mające na celu osiągnięcie autonomii narodowej w warunkach powstawania ukraińskiego państwa. W książce przedstawiono mało znany aspekt międzynarodowego kontekstu rewolucji ukraińskiej w związku z perspektywami lokalnego rozwiązania problemu żydowskiego.

 

 

wolyn.jpg

Волинь у роки Української революції 1917-1921 років, ред. А. Шваб [Wołyń w latach ukraińskiej rewolucji 1917-1921, pod red. A. Szwaba], Łuck 2019, 300 s.

 

ЗМІСТ

 

Слово до читача 5

РОЗДІЛ 1. Формування засад державного будівництва. Внутрішні та зовнішні чинники Української революції 7

Анатолій Шваб. Автономістсько-федеративна модель державно-адміністративного устрою України в поглядах Михайла Грушевського в 1917 - на поч. 1918 р            7

Станіслав Стемпєнь. Головний отаман Симон Петлюра - державний муж і творець модерної Української армії         17

Олександр Марчук. Волинянин Іван Огієнко: заходи з підтримання державного життя в УНР у 1919-1920 рр      41

Олександр Гаврилюк. Економічна політика українських національних урядів у 1917-1921 рр.  52

Микола Кучерепа. Волинь у концепціях державного будівництва Польщі в добу національного відродження   59

Юрій Крамар. Польський чинник у перебігу подій Української революції на Волині      77

Світлана Шульга. Російські чехи в Українській революції 87

РОЗДІЛ 2. Перебіг Української революції на Волині          95

Олександр Дем'янюк. Волинська губернія в добу Української центральної ради: влада, суспільство, повсякденне життя 95

Ярослав Шабала, Іван Рудянин. Розвиток Української революції на Волинському Поліссі в добу Центральної ради  116

Олександр Завальнюк. Південно-Східна Волинь за Української центральної ради           126

Володимир Байдич, Олександр Байдич. Бойові дії 1919 р. на території Південно-Східної Волині та їх вплив на стратегічне становище Української Народної Республіки                       139

Ігор Пасюк. Українські національні військові формування на Волині 1918 р.    148

Роман Ляскович. Мобілізація волинян до Армії УНР: організація, хід і результати (кінець листопада 1918 - травень 1919 рр.) 161

Сергій Олійник. Підрозділи галицького війська в боях на території Волині в 1919 р. 170

Василь Денисюк. Розвиток ринку товарів і постачання продуктів у Луцьку в 1914-1920 рр.      176

Ігор Пасюк. Грошовий обіг на Волині в 1917-1919 рр.      194

Олег Разиграєв. Громадські організації на Волині в 1917-1918 рр. 205

Сергій Гладишук. Західна Волинь в умовах становлення польської адміністрації в 1919-1921 рр      216

РОЗДІЛ 3. Українська революція на Волині в джерелах, історичній пам'яті та персоналіях     232

Геннадій Бондаренко. Дослідження революційних і воєнних подій 1917-1939 рр. на теренах Західної Волині       232

Олександр Мельник. Тема Української революції 1917-1921 рр. в науково-освітній роботі Торчинського історичного музею імені Г. Гуртового                      245

Руслана Давидюк. Постреволюційна українська еміграція: волинський аспект              255

Андрій Жив 'юк. Оникій Богун - адміністративний старшина Армії УНР              265

Богдан Зек, Сергій Лис. Від Крут до Оксфорда: життєпис вояка Армії УНР Митрофана Швидуна           282

Віктор Баюк. Меморіальна таблиця періоду Української революції з Луцького замку (до 100-річчя від часу встановлення)            294

Наші автори       

 

wolyn43.jpg

Волинь-43: міфи і реальність, ред. М. Кучерепа, А. Шваб [Wołyń-43 mity i rzeczywistość, pod red. M. Kuczerepy, A. Szwaba], Łuck 2019, 320 s.

 

 

Publikacja zawiera materiały, w których opublikowano dużo nieznanych faktów i dokumentów, które wymagają nowych podejść koncepcyjnych do badania problemu. Zbiór zawiera rozdziały dotyczące różnych aspektów walki polsko-ukraińskiej na Wołyniu, a mianowicie: definicje tego zjawiska, dyskurs historiograficzny i społeczny, genezę, przebieg i jego konsekwencje. Publikacja pomoże czytelnikom zrozumieć tragiczne wydarzenia, które miały miejsce na Wołyniu podczas II wojny światowej.

 

przemoc.jpg

 

Насильство над цивільним населенням України. Документи спецслужб. 1941-1944. Автори-укладачі: Валерій Васильєв, Наталя Кашеварова, Олена Лисенко та ін. [Przemoc wobec ludności cywilnej Ukrainy. Dokumenty służb specjalnych. 1941-1944], pod red. W. Wasyljew, N. Kaszewarowa, O. Łysenko, i in., Kijów 2018, 752 s.

 

 

Publikacja jest zbiorem dokumentów nazistowskich i radzieckich służb specjalnych w kwestiach przemocy wobec pokojowej ludności Ukrainy podczas wojny niemiecko-radzieckiej. Po raz pierwszy na język ukraiński zostały przetłumaczone raporty Einsatzgruppen (Grupy Operacyjnej), dokumenty organów NKWD ZSRR. Pozwalają one zrekonstruować mechanizmy przemocy i masowych zabójstw ludności cywilnej, mordowania Żydów i Romów w czasie Holokaustu, ludzi chorych w szpitalach psychiatrycznych, dzieci, osób niepełnosprawnych w obozach pracy i internatach, które zostały przeprowadzone na terytorium Ukrainy przez nazistów i ich sojuszników.

 

dmytro.jpg

 

Дмитро Павличко,  Спогади том 4 [Dmytro Pawłyczko,  Wspomnienia: tom 4], Kijów 2018, 560 s.

 

 

Prezentowana książka jest już czwartym tomem ciekawych wspomnień Dmytra Pawłyczki. Zawiera wywiady, zapisy autora w formie dziennika, zrobione w 1958 roku w Wiedniu oraz podczas podróży na Kubę w 1960 roku, wystąpienia i oświadczenia polityczne, w szczególności, o stosunkach polsko-ukraińskich, o konieczności obrony języka ukraińskiego jako fundamentu narodu, o odejściu Ukrainy od wpływu kremlowskiego i należytego poszanowania budowniczych ukraińskiej państwowości Iwana Mazepy i Iwana Franki. Jeden z rozdziałów zawiera wspomnienia między innymi o Wiaczesławie Czornowole, Wasylu Stusie, Bohdanie Horyniu czy Ołeksandrze Biłaszu. Ta książka, to dramatyczny obraz Ukrainy XX i początku XXI wieku.

 

 

 

 

symon.jpg

 

 

Сергій Литвин  Симон Петлюра у боротьбі за Самостійну Україну [Serhij Łytwyn, Symon Petlura w walce o niepodległą Ukrainę], Kijów 2018, 680 s.

 

 

Autor publikacji „koncentruje się” na biografii Symona Petlury (głównie politycznej), z odpowiednimi etapami: dzieciństwo, rodzina, młodość; początek walki politycznej; udział w wydarzeniach rewolucyjnych oraz w ukrainizacji armii; udział w pierwszej wojnie ukraińsko-bolszewickiej; Petlura i Hetmanat; zabójstwo Symona Petlury. Zdając sobie sprawę, że postać S. Petlury wciąż pozostaje kontrowersyjna w historiografii i w postrzeganiu społeczeństwa, autor postawił sobie za cel obalenie szeregu mitów i stereotypów. Książka zawiera wiele interesujących faktów na temat ówczesnych stosunków Ukrainy z Rosją, Polską, krajami Ententy. Publikacja zawiera indeks osobowy i geograficzny oraz wykaz wykorzystanych źródeł i literatury.

obroncy.jpg

Микола Кучерепа, Станіслав Щеблюк  Захисники працюючого люду: профспілки у Волинському воєводстві в 1921-1939 рр. [Mykoła Kuczerepa, Stanisław Szczebliuk, Obrońcy ludu pracującego: związki zawodowe w województwie wołyńskim w latach 1921-1939], Łuck 2018, 580 s.

 

 

W książce, opartej na dokumentach archiwalnych i innych źródłach, po raz pierwszy w ukraińskiej historiografii została dokładnie zbadana historia ruchu związkowego w województwie wołyńskim w latach 1921-1939. W części pierwszej przeanalizowano polityczno-prawne podstawy działalności związków zawodowych, prześledzono rozwój form i strukturę organizacyjną związków zawodowych w województwie wołyńskim. Autorzy twierdzą, że działalność organizacji zawodowych charakteryzuje się różnorodnością form i metod. Były to strajki, demonstracje, marsze i manifestacje, kampanie anty-podatkowe, wiece robotnicze, protesty pisemne, rozpowszechnianie ulotek, obchody pierwszego maja itp. Wołyńskie związki zawodowe stały się organizatorami podpisywania umów zbiorowych między przedsiębiorcami a grupami zawodowymi, prowadzili kontrolę nad ich zgodnością. W części drugiej opublikowano dokumenty i materiały z archiwów krajowych i zagranicznych, które pomagają zrozumieć istotę działalności związków zawodowych w międzywojennym Wołyniu.

 

biada.jpg

 

Горе переможеним. Репресовані міністри Української революції. [Biada pokonanym. Represjonowani ministrowie ukraińskiej rewolucji], pod. red. Andrija Kohuta, Kijów 2018, 240 s.

 

 

Publikacja zawiera historie dwudziestu trzech ministrów z okresu pierwszej niepodległości Ukrainy. Niektórzy z nich wielokrotnie byli represjonowani przez komunistyczny reżim totalitarny, przede wszystkim za działalność państwową. Książka została oparta na dokumentach z archiwów kijowskich: Branżowego Archiwum Państwowego Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, Centralnego Archiwum Państwowego Organizacji Społecznych Ukrainy oraz Centralnego Archiwum Państwowego Centralnych Władz i Urzędów Ukrainy.

 

zasadawolodimir.jpg

Старосольський Володимир,  Принцип більшості („Das Majoritätsprinzip” – tłumaczenie z języka niemieckiego – Kostiantyn Poliszczuk, artykuł biograficzny – Stanisław Stępień, autor projektu i redaktor naczelny Mychajło Petriw) [Włodzimierz Starosolski,  Zasada większości], Lwów 2018, s. 312.

 

 

Stanisław Stępień. WŁODZIMIERZ STAROSOLSKI. Wybitny ukraiński prawnik, uczony i działacz społeczno-polityczny

daria.jpg

Дарія Ребет,  Спогади [Daria Rebet,  Wspomnienia], Lwów 2018, s. 176.

Daria Rebet ps. Darka (panieńskie nazwisko Cisyk, ur. 26.02.1913 r. w Kicmaniu – zm. 05.01.1992 r. w Monachium) – ukraińska działaczka nacjonalistyczna i niepodległościowa, publicystka, prawnik. Żona Lwa Rebeta.

 

Spis treści

Олександр Зайцев

Дарія Ребет і боротьба за демократизацію ОУН   .7

Микола Посівнич, Василь Брелюс

Нарис життя Дарії Ребет  …………………  ……  …17

Інтерв'ю з Дарією Ребет   ………………… …  …… 53

Коментарі   ………………………………… ……….132

Іменний покажчик           ……...…………… ……..156

Географічний покажчик  …………………………..160

Світлини    ………………………………………….163

 

dmowskim.jpg

Максим Зелінський,  Українське питання в політичній та публіцистичній діяльності Романа Дмовського (1888–1939 рр.) [Maksym Zelinśkyj, Kwestia ukraińska w działalności politycznej i publicystycznej Romana Dmowskiego (1888–1939)], Chersoń 2017, 276 s. + ilustracje, nakład 300 egz.

 

Prezentowana publikacja poświęcona jest analizie roli i miejsca kwestii ukraińskiej w politycznej i publicystycznej działalności znanego lidera polskich narodowych demokratów Romana Dmowskiego (1864-1939). Przedstawiono w niej główne etapy jego życia, a mianowicie: kształtowanie osobowości i ewolucję politycznych poglądów co do rozwiązania „kwestii ukraińskiej”, w kontekście wznowienia polskiej państwowości pod koniec ХIХ i na początku ХХ w. Autor pisząc dla ukraińskiego czytelnika prezentuje działalność polityczną Dmowskiego na terenie Imperium Rosyjskiego, wpływ jego myśli na polskich działaczy w okresie galicyjskim, w latach I wojny światowej oraz odrodzonej ІІ Rzeczypospolitej.

Ważne miejsce w publikacji zajmuje ukazanie stosunku polskich endeków do polsko-ukraińskiego konfliktu we Wschodniej Galicji. Autor przedstawia jego rolę w trakcie kształtowania wschodnich granic ІІ Rzeczypospolitej, w tym jego misję na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.

Książka jest nieodzowną lekturą dla wszystkich interesujących się stosunkami polsko-ukraińskimi pod koniec XIX i w pierwszej połowie XX w.

 

 

SPIS TREŚCI

 

ВСТУП

6

Розділ 1.

ІСТОРІОГРАФІЯ ТА ДЖЕРЕЛА

 

9

Розділ 2.

ВІХИ ЖИТТЯ, СУСПІЛЬНО-ПОЛІТИЧНА ТА ПУБЛІЦИСТИЧНА ДІЯЛЬНІСТЬ Р. ДМОВСЬКОГО

            2.1. Роман Дмовський: життєвий і політичний шлях (1864-1939)

            2.2. «Польська національна ідея» Романа Дмовського

 

 

27

            2.1. Роман Дмовський: життєвий і політичний шлях (1864-1939)

            2.2. «Польська національна ідея» Романа Дмовського

 

Розділ 3.

УКРАЇНСЬКІ АСПЕКТИ В КОНТЕКСТІ ПОЛІТИЧНИХ ПРОЕКТІВ Р. ДМОВСЬКОГО (1888-1918 р.р.)

            3.1. Проблематика польської присутності на литовсько-білорусько- українських землях у політичній публіцистиці Р. Дмовського (кінець XIX початок XX ст.)

            3.2. Український національний рух у політичних планах Р. Дмовського (1888-1914 р.р.)

            3.3. Проблема визначення східних кордонів Польщі в «інкорпораційній» концепції Р. Дмовського в роки Першої світової війни (1914-1918 рр.)

 

 

85

Розділ 4.

УКРАЇНСЬКЕ ПИТАННЯ В ПОЛІТИЧНІЙ КОНЦЕПЦІЇ Р. ДМОВСЬКОГО (1919-1939 рр.)

            4.1. Дипломатична діяльність Р. Дмовського в розв'язанні «українського питання» на Паризькій мирній конференції в 1919 році      

            4.2. Україна в політичних проектах Ю. Пілсудського та Р. Дмовського в роки II Речі Посполитої (1919-1939 рр.)

 

 

166

 

ВИСНОВКИ

 

221

СПИСОК ВИКОРИСТАНИХ ДЖЕРЕЛ

227

ДОДАТКИ

262

04m.jpg

Павло Подобєд  З-під Конотопа до Аризони: невигадані історії вояків Армії УНР. [Pawło Podobjed, Spod Konotopa do Arizony: niewymyślone historie żołnierzy Armii URL, Iwano-Frankiwsk 2017] 340 ss.

 

Chociaż informacje zawarte w książce poświęcone są walce zbrojnej o niepodległość Ukrainy w latach 1917-1921, jednak nie stanowią jedynie ścisłego przekazu podręcznikowego. Autor proponuje czytelnikowi odniesienie do losów całego kraju poprzez przybliżenie wydarzeń w wymiarze lokalnym. W książce skupiono uwagę na powiecie konotopskim guberni czernihowskiej, który stał się areną krwawych walk. W publikacji przedstawiono wspomnienia żołnierzy konotopskich z lat 1917-1921. Na szczególną uwagę zasługuje informator biograficzny, który zawiera ponad sto pięćdziesiąt życiorysów żołnierzy Armii URL i Armii Państwa Ukraińskiego, którzy pochodzili z powiatu konotopskiego i związali swoje życie ze służbą w wojsku ukraińskim.

mazury.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Мазури. Живі історії. [Mazurzy. Żywa historia.] Chmielnicki 2019, 64